ΒΑΣΙΛΙΚΑ - ΑΓ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

 Τα Βασιλικά βρίσκονται νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης, στην κοιλάδα του Ανθεμούντα. Η πρώτη γνωστή αναφορά του ονόματος στις πηγές ανάγεται στο έτος 1904 και προέρχεται από αγιορείτικο έγγραφο. Το 1821 τα Βασιλικά συμμετείχαν στην επανάσταση της Χαλκιδικής και υπέστησαν ολοκληρωτική καταστροφή. Στις 10 Ιουνίου του 1821 διεξήχθη η Μάχη των Βασιλικών, όπου έπεσε μαχόμενος ο Καπετάν Στάμος Χάψας με 68 αγωνιστές.

Τα οστά των Μακεδονομάχων, τοποθετήθηκαν σε ειδικό οστεοφυλάκειο. Στο σημείο αυτό οι κάτοικοι του χωριού του Καπετάν Νταφώτη ανέγειραν σχετικό μνημείο. Το μνημείο βρίσκεται στην Ανατολική κύρια είσοδο της Ι.Μ της Αγ. Αναστασίας.


  

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΥΤΡΙΑΣ (η ίδρυση της στα τέλη του 9ου αιώνα και την εποχή της δυναστείας των Μακεδόνων)

Σαράντα χιλιόµετρα από το κέντρο της Θεσσαλονίκης, µέσω της εθνικής οδού που συνδέει τη νύµφη του Θερµαϊκού µε τη Σιθωνία και το Άγιον Όρος, προβάλει η ιστορική κωµόπολη Γαλάτιστα. Δεσπόζει σε υψόµετρο 460 µ. πάνω από την εύφορη πεδιάδα του Ανθεµούντα, η οποία χάνεται στον ορίζοντα ακολουθώντας την κοίτη του οµώνυµου ποταµού προς τη θάλασσα.

Η πεδιάδα πήρε το όνοµά της από την αρχαία πόλη της Μυγδονίας «Ανθεµούς», και σύµφωνα µε τη µυθολογία ο πρώτος βασιλιάς της, ο Μέροπας, σκοτώθηκε σε µονοµαχία µε τον Σίθωνα, γιο του Ποσειδώνα, όταν ζήτησε σε γάµο τη κόρη του Παλλήνη.

Αν και η θέση της αρχαίας Ανθεµούντας δεν έχει εξακριβωθεί, έχουν εντοπιστεί στην περιοχή της Γαλάτιστας προϊστορικές και µεταγενέστερες εγκαταστάσεις, τµήµατα οικοδοµικών λειψάνων και επιγραφές.
  Ανθρώπινες εγκαταστάσεις υπάρχουν από την προϊστορική ακόμα εποχή, ενώ η συνώνυμη με το ποτάμι πόλη Ανθεμούς, αποτέλεσε μήλον της έριδος μεταξύ Αθηναίων και Μακεδόνων, μέχρι που ο Φίλιππος Β΄ την ενέταξε οριστικά στο Mακεδονικό βασίλειο το 355 π.Χ.

  Η κοιλάδα του Ανθεμούντα  ήταν πλούσια και πολυάνθρωπη, αφού στο ιππικό των Εταίρων του Μεγάλου Αλεξάνδρου υπήρχε ολόκληρη ίλη από εκεί, η Ανθεμουσία. Πιθανολογείται δε, πως εταίροι της εν λόγω ίλης έμειναν μόνιμα σε μια πόλη της επαρχίας Οσροηνής στη Μεσοποταμία, την οποία και μετονόμασαν σε «Ανθεμουσιάδα».

      Στην Eλληνική μυθολογία, ο Ανθεμούντας έχει μια θέση μέσα στους άθλους του Ηρακλή. Βλέπετε, σύμφωνα με μία εκδοχή του μύθου, εδώ ήταν που πρόλαβε τον ήρωα ο τρικέφαλος (ή τρισώματος) γίγαντας Γηρυόνης, προκειμένου να πάρει πίσω τα βόδια που τού είχε αρπάξει ο Ηρακλής. Αντί για βόδια όμως, χτυήθηκε ένα βέλος, που ήταν βουτηγμένα στο φαρμάκι της Ύδρας και ο μεν Γηρυόνης σκοτώθηκε ο δε Ηρακλής πήγε τα βόδια στον Ευρυσθέα.

    Η Ανθεμούς  ήταν μια πανέμορφη περιοχή (αν το σκεφτείτε λίγο, είναι εύκολο να κάνετε τον συνειρμό Ανθεμούς – λουλουδοστόλιστη) στα νοτιοδυτικά της αρχαίας Μυγδονίας, η οποία με τη σειρά της αντιστοιχεί περίπου στο σημερινό νομό Θεσσαλονίκης.

                                                    Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΓΑΛΑΤΙΣΤΑΣ

    Σε κώδικα που σώζεται στο αρχείο της Μονής Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους και που χρονολογείται από το 897 µ.Χ., αναφέρεται η ύπαρξη του πύργου της «Γαλάτισσας»* και θεωρείται σχεδόν βέβαιο πως το κτίσµα αυτό ήταν η αρχική οικοδοµική φάση του πύργου που υψώνεται σήµερα επιβλητικός και απόµακρος µέσα στον οικισµό.

    Σήµα κατατεθέν της σηµερινής Γαλάτιστας, ο πύργος, ήταν την εποχή της κατασκευής του συνδεδεµένος γεωγραφικά, οικονοµικά και διοικητικά µε το Άγιον Όρος και αποτελούσε µέρος ενός δικτύου προπυργίων που φύλαγαν τα µοναστηριακά και ιδιόκτητα κτίσµατα της Χαλκιδικής.

Γύρω από τον πύργο η λαϊκή παράδοση δηµιούργησε το θρύλο της βασίλισσας Γαλατείας η οποία έµεινε στον πύργο µαζί µε τον σύζυγο της Άνθιµο. Λέγεται πως ο πύργος τότε ήταν περιβαλλόµενος από πυκνό δάσος µε αποτέλεσµα να µην είναι ορατός από τα παράλια και προστατευµένος από τις πειρατικές επιδροµές. Μια µέρα, όµως, ενώ η Γαλατεία πήγαινε για νερό στη βρύση της έπεσε το κουβάρι και κύλισε ως τα Βασιλικά όπου το βρήκαν οι πειρατές και τυλίγοντάς το οδηγήθηκαν στον πύργο. Η άτυχη βασίλισσα σκοτώθηκε και η παράδοση θέλει να έδωσε το όνοµα της στο χωριό.

  Οι εργασίες αποκατάστασης του πύργου δεν αλλοίωσαν την µορφή του ώστε να αντιλαµβάνεται ο επισκέπτης τον πύργο στην αρχική του κατάσταση όπως διασώθηκε στο χρόνο. Με την ευκαιρία των εργασιών αποκατάστασης, η ΕΒΑ έκανε µια ανασκαφή στο εσωτερικό του πύργου και γύρω από αυτόν, η οποία έφερε στο φως κεραµικά του 12ου-15ου αι. , περίοδος που πρέπει να συµπίπτει µε τη χρήση του πύργου. Βρέθηκαν επίσης αρκετές αιχµές από βέλη καθώς και σπιρούνια από καβαλάρηδες. Τα ευρήµατα αυτά εκτίθενται σε βιτρίνες στο εσωτερικό του πύργου, ο οποίος ανοίγει για το κοινό µόνο την ηµέρα των Θεοφανείων.

                                                                 ΒΑΒΔΟΣ                                                                         ΟΒάβδος είναι ορεινό κεφαλοχώρι της κεντρικής Χαλκιδικής και βρίσκεται πάνω στον αυχένα, διακλάδωσης του Χολομώντα, η οποία καταλήγει στο μεγάλο έμβολο του Θερμαϊκού κόλπου.          Ο Βάβδος απέχει 47 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη, 23χλμ. από τον Πολύγυρο και 23χλμ. από τα Μουδανιά (μέσω Σήμαντρων).

Η ονομασία του χωριού πιθανότατα οφείλεται σε Ρωμαίο χιλίαρχο, ο οποίος εγκαταστάθηκε στην περιοχή περίπου στα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ. Οι αρχαιότερες πηγές που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του χωριού και την κατοίκηση του ανάγονται στο 14ο αιώνα. Ο Ρωμαίος αυτός στρατηγός εγκατέ¬στησε στην Κορυφή του βουνού του Βάβδου, στο υψόμετρο 1050 μ. που φέρει και σήμερα το όνομα "ΒΙΓΛΑ" και έχει ευρύτατο ορίζοντα, παρατηρητήριο, για να ελέγχει τον κόλπο του Θερμαϊκού και την γύρω περιοχή και να την προφυλάσσει από τους πειρατές.

 
Ο Βάβδος, όπως και τα περισότερα χωριά της Ελλάδας, είναι γεμάτος μεγάλες και μικρές εκκλησίες καθώς και με μικρά εξωκλήσια τα οποία είναι διάσπαρτα μέσα κα έξω από το χωριό.


   Ο Βάβδος ανήκει στα Μαντεμοχώρια. Τα Μαντεμοχώρια ήταν μια ομάδα 12 κωμοπόλεων και των 360 οικισμών που συγκροτούσαν αυτόνομη συνομοσπονδία και υπάγονταν στην διοικητική αρχή της αυτοκρατορίας των Οθωμανών. Η ομάδα αυτή των κοινοτήτων ονομαζόταν ‘’Μαντεμοχώρια’’ και η στρατηγική τους λειτουργία είχε σκοπό την εξόρυξη, την επεξεργασία και την τροφοδοσία με καθαρό μετάλλευμα αργύρου την Οθωμανική αυτοκρατορία.

Οι Βαβδινοί έλαβαν μέρος στην Επανάσταση του 1821 και πολέμησαν πλάι στον Εμμανουήλ Παππά και τον Καπετάν Χάψα στη μάχη των Βασιλικών. Οι Τούρκοι μετά απ’ αυτήν τη μάχη έκαψαν το χωριό.
                                                       ΤΑ ΜΕΤΑΛΕΙΑ  
  Τα μεταλλεία Βάβδου βρίσκονται 5 χλμ. νότια του χωριού και καταλαμβάνουν μια έκταση 27.000 στρεμμάτων. Επικοινωνούν με χωματόδρομους με τον Βάβδο (από Λουκοβίτη και Αγ. Τριάδα), με την Γαλάτιστα (από Μπανίκοβη, 14 χλμ.), με τα Σήμαντρα και την Ν. Τένεδο .
                                                                                     
  Το βιομηχανικό ερείπιο του εργοστασίου της εταιρίας MAGNOMIN ETME A.E. (θυγατρική της Αυστριακής εταιρίας RANDEX) στέκεται και υπενθυμίζει την πρόσφατη και παλαιοτέρα ιστορία του.


      Η φύση προίκισε τον Βάβδο και ενέπνευσε τους παλιότερους να θεμελιώσουν εδώ στο βουνό -στη σκιά της Βίγλας- το καλύβι τους χαρίζοντας σ’ αυτούς αυτό το πανόραμα, την φυσική ομορφιά, το δάσος και το υγιεινό κλίμα.
                                                                                                 
     Η σημερινή εικόνα και όψη του χωριού μπορούμε να πούμε πως έχει πολλά στοιχεία του ορεινού αυθεντικού χαρακτήρα του και εναρμονίζεται με το φυσικό του περιβάλλον. 

                                                   Νικολάος Γερμανός ιδρυτής της Δ.Ε.Θ
           Στο Βάβδο βρίσκεται το σπίτι του Νικολάου Γερμανού, ιδρυτού της Δ.Ε.Θ                                                                        «Πέθανε τρέχοντας για την έκθεση»
Έκθεση που δημιούργησε, με τους τότε 350.000 επισκέπτες και 5000 εκθέτες, δεν χωρούσε πια στο Πεδίον του Άρεως, όπου φιλοξενείτο και έπρεπε να αλλάξει χώρο: σε γενικές γραμμές, αυτό που είχε δηλώσει ο Νικόλαος Γερμανός ήταν ότι εάν έως τού χρόνου δεν εξασφαλίσει καινούργιο χώρο, θα αυτοκτονήσει......Η ειρωνεία είναι ότι αυτό γράφτηκε έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του και παρότι τον χώρο τον "κέρδισε", ο ίδιος πέθανε, όχι αυτοκτονώντας βέβαια, αλλά από καρδιακή προσβολή. 
                 

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 1926 και επιβίωσε χάρη στην πρωτοβουλία του πολιτικού και επιστήμονα Νικόλαου Γερμανού, και ιδιαίτερα χάρη στην ικανότητά του να συσπειρώσει ένα μεγάλο αριθμό προσωπικοτήτων της Θεσσαλονίκης γύρω από τον κοινό στόχο, παρακάμπτοντας τις πολιτικές διαιρέσεις.
 
ΑΓ. ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ

Βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Χολομώντα. Είναι πολύ κοντά στην Θεσσαλονίκη μόλις 50 χλμ. και απέχει από τον Πολύγυρο μόλις14 χιλιόμετρα. Το χωριό έλαβε το όνομά του από το μεταβυζαντινό εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου, το οποίο κατέχει σημαντική θέση για τον οικισμό.

Περίπου στα 2 χλμ. έξω απο το χωριό συνανάμε ένα καταπράσινο χώρο αναψυχής, όπου και βρίσκεται το εξωκκλήσι του Αγίου Προδρόμου από το 1851.

Στον Άγιο Πρόδρομο, υπάρχει πάντα δροσιά, καθώς τον διασχίζει ο Ολύνθιος ποταμός και είναι γεμάτος πλατάνια!  


  Ο Αγ. Πρόδρομος μπορεί άνετα να χαρακτηριστεί τουριστικά γαστρονομικός προορισμός. Στις παραδοσιακές ταβέρνες, 17 στον αριθμό ο επισκέπτης μπορεί να γευτεί ιδιαίτερες γεύσεις από κρέατα κάθε λογής της Χαλκιδικής με αγαπημένο το πασίγνωστο σουβλάκι Αγίου Προδρόμου, το οποίο μάλιστα έχει βραβευτεί από την κυβέρνηση της Νεας Ζηλανδίας.

Μπορεί, επίσης να γευτεί το παραδοσιακό ψωμί και τα τοπικά γλυκά με κυριότερη επιλογή το γιαούρτι με μέλι.
Λόγω της θέσης του, βέβαια, προσελκύει τους περαστικούς, έστω και για ένα γεύμα.
   ΠΑΛΑΙΟΚΑΣΤΡΟ  

Το Παλαιόκαστρο βρίσκεται στα βόρεια του Πολυγύρου στους πρόποδες του Χολομώντα. Απέχει 8 χλμ. από τον Πολύγυρο και 58 χλμ.από τη Θεσσαλονίκη. 

Η ιστορία του Παλαιοκάστρου είναι μακρόχρονη και πραγματικά χάνεται μέσα στα βάθη των αιώνων, ξεκινώντας από την εποχή του χαλκού.   Ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της πορείας στο χρόνο είναι οι συχνές αλλαγές τοποθεσίας του χωριού μέσα σε ένα πολύ μικρό γεωγραφικό χώρο. Επιβεβαιωμένες είναι πέντε τέτοιες αλλαγές θέσης. Η πρώτη θέση κατοίκισης εντοπίζεται στη θέση Καστρούδι από την πρώιμη εποχή του χαλκού και να φτάνει μέχρι την πρώιμη εποχή του σιδήρου από το 3.000 π.Χ. μέχρι το 1.000 π.Χ.
                           Η πρώτη ονομασία αυτού του χωριού ήταν Αγία Παρασκευή. 

Η Αγία Παρασκευή, πρώτη ενοριακή εκκλησία του παλιού χωριού. Η πέτρινη εκκλησία του Αγίου Αθανασίου στο παλιό χωριό χτισμένη το 1864, ενώ το καμπαναριό της χτίστηκε το 1909. Το πέτρινο δημοτικό σχολείο στο παλιό χωριό. Σώζονται χαλάσματα από δυο νερόμυλους.
   Η πέμπτη και τελευταία μετακίνηση και εγκατάσταση έγινε στην σημερινή θέση του χωριού, με τοπωνύμιο “Ίσιωμα” και αργότερα “Διασταύρωση”.
Αφορμή αποτέλεσε ο σεισμός που έγινε το 1956 στη λίμνη Βόλβη. Τα πρώτα 13 σπίτια άρχισαν να χτίζονται από το 1962 με δάνεια που δόθηκαν για τους σεισμόπληκτους. Η μεγαλύτερη μετοίκιση όμως άρχισε να γίνεται από το 1968, στη διάρκεια της επταετίας, με τα αγροτικά δάνεια που δίνονταν σ’ όλη την χώρα. Το μέρος επιλέχθηκε γιατί ήταν τότε σημαντικό κομβικό σημείο στο οδικό δίκτυο της κεντρικής Χαλκιδικής .
    
Το κάστρο που έδωσε το όνομα στο χωριό καταλαμβάνει την κορυφή ενός λόφου με μέγιστο υψόμετρο 767μ. και έχει υπέροχη θέση θέας. Ολόκληρος ο οικισμός του παλιού χωριού, έχει κηρυχθεί διατηρητέος.


 Το δάσος του Παλαιοκάστρου, που καταλαμβάνει το νότιο-δυτικό μέρος του όρους Χολομώντα, στο οποίο κυριαρχούν οι βελανιδιές, και διασχίζεται από τα ποτάμια της Βατόνιας και του Καβρόλακκα. Υπάρχουν αρκετές σπηλιές περιμετρικά του χωριού με κυριότερες την Τριακότρυπα ή Δρακότρυπα στα ανατολικά και της Γούρνας στα δυτικά.


    ΤΑΞΙΑΡΧΗΣ

  Ο Ταξιάρχης, βρίσκεται κάτω από την κορυφή του Χολομώντα και απέχει 71 χλμ. από τη θεσσαλονίκη και από τον πολύγυρο 17 χλμ.  Το όνομα του χωριού οφείλεται στον Αρχάγγελο Μιχαήλ, ο ναός του οποίου βρίσκεται σε αυτό.

  Ο οικισμός παρουσιάζει ενδιαφέρον και προσελκύει πολλούς επισκέπτες όλες τις εποχές του χρόνου. Στον οικισμό μπορεί κανείς να δει πολλά διατηρητέα κτήρια, τα οποία αποτελούν δείγματα της τοπικής αρχιτεκτονικής.
Ο Ταξιάρχης Χαλκιδικής δραστηριοποιείται παραδοσιακά με την καλλιέργεια και πώληση ελάτων και διαθέτει στην Ελληνική αγορά το 75% των χριστουγεννιάτικων δένδρων.

 Η Θαυματουργή εικόνα του Αγίου Αρχάγγελου Μιχαήλ.                                                            Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι Τούρκοι έκαναν επιδρομή στο χωριό. Οι κάτοικοι στην προσπάθεια τους να σωθούν εγκατέλειψαν το χωριό παίρνοντας μαζί τους τη θαυματουργή εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

  Καθώς οι Τούρκοι κόντευαν να πιάσουν τους φυγάδες, αυτός που κρατούσε την εικόνα, την έκρυψε σε κάποια μικρή σπηλιά στην περιοχή που ονομάζεται “Αρκουδόλακας”.Οι Τούρκοι ανακάλυψαν την Ιερή εικόνα και προσπάθησαν να την πυρπολήσουν. Όμως, ω του θαύματος! Η εικόνα απομακρύνθηκε από τη φωτιά, έπεσε μέσα στο ποτάμι που περνούσε από εκεί και στάθηκε όρθια μέσα στο νερό. Οι κάτοικοι όταν επέστρεψαν από τη φυγή, βρήκαν τη θαυματουργή εικόνα και την τοποθέτησαν στη θέση της, πίσω στο Ναό. Με την πρώτη ευκαιρία συγκέντρωσαν χρήματα και έφτιαξαν το φόρεμα του Ταξιάρχου για να καλυφθούν οι φθορές από την πυρπόληση.

  Ο Ταξιάρχης για πολλές δεκαετίες ήταν ένα απομονωμένο χωριό με ένα μοναδικό δρόμο, τον ίδιο και για την είσοδο και για την έξοδο από τον οικισμό. Η απομόνωσή του έληξε με τα οδικά έργα κυρίως της περιόδου 1994-2005.
  Τη δεκαετία του ΄90 και ιδίως μετά το 2000 η περιοχή του Χολομώντα και του Ταξιάρχη αποτελούν πλέον έναν από τους πιο προσφιλείς προορισμούς αγροτουρισμού και εναλλακτικού τουρισμού, καθώς οι τουριστικές δραστηριότητες αναπτύσσονται ραγδαία.

Το απέραντο καταπράσινο τοπίο, το πυκνό δάσος από μεγάλη ποικιλία δέντρω,μαγεύει κάθε επισκέπτη.